Một gia đình truyền thống nề nếp, gia phong là mái ấm tình thương tràn đầy hạnh phúc, là nơi thờ mẹ, kính cha và tổ tiên dòng họ... Nhưng hiện nay, giá trị văn hóa gia đình truyền thống đang bị bào mòn, rạn nứt, bởi sự tác động của mặt trái cơ chế thị trường. Nhiệm vụ của chúng ta là phải bảo vệ những giá trị ấy.
Nét đẹp của gia đình truyền thống
Có thể nói, mỗi gia đình Việt Nam đều có nếp sống riêng, tạo nên gia phong, nề nếp của từng nhà, nơi mà tất cả các thành viên sống hòa thuận, thương cách sinh con trai yêu đùm bọc lẫn nhau với tinh thần “Chị ngã em nâng”, “Một giọt máu đào hơn ao nước lã”. gia đình truyền thống luôn đề cao chữ Hiếu (con cháu hiếu thảo, yêu thương và chăm sóc bố mẹ, ông bà…). Đây là chuẩn mực đạo đức cơ bản của mỗi con người trong việc ứng xử giữa các thành viên. Làm tốt điều này, các thành viên mới có thể xây dựng được quan hệ ứng xử trong xã hội như biết kính trên, nhường dưới, tôn trọng phép tắc cộng đồng...
Ngày trước, nhiều gia đình sống chung nhiều thế hệ gọi là “Tam đại đồng đường” hay “Tứ đại đồng đường”. Việc giáo dục lễ, nghĩa và văn hóa gia đình được cha truyền con nối, đã giúp cho nền nếp gia đình truyền thống được giữ vững, tạo nền tảng xây dựng cuộc sống hạnh phúc. Bàn về truyền thống gia đình, GS. Phan Trọng Luận - một nhà nghiên cứu đã viết: “Những bài học đạo lí bao đời nay được cha ông ta ghi truyền vào ca dao, vào lời hát ru của bà mẹ ngay từ tuổi ấu thơ của những con người Việt Nam. Và dần dần, nó đã trở thành những bài học luân lí, những tình cảm, những tín niệm chi phối sự ứng xử hàng ngày của mỗi con sinh con trai theo ý muốn người. Những lời răn dạy của ông bà, cha mẹ, những mẩu chuyện gia đình, những hành vi thị phạm của người lớn dần dần thấm vào đời sống tinh thần của những đứa trẻ, những thanh thiếu niên của những gia đình được tiếng thơm là có gia phong. Và trên đường đời, con đẻ của những gia đình ấy thường có sức tự đề kháng mạnh hơn hẳn những đứa trẻ khác. Truyền thống gia đình không chỉ là một giải pháp ngăn chặn làn sóng sa đọa về đạo đức nhân sinh ở những nước phát triển, mà còn là một kho báu góp vào tiềm lực cho mỗi dân tộc trên hành trình đi vào tương lai”.
Đạo đức gia đình đang bị xuống cấp và giải pháp khắc phục
Trên các phương tiện thông tin đại chúng thời gian vừa qua luôn gióng lên những hồi chuông cảnh tỉnh về những vụ con cái bất hiếu với cha mẹ, gây bức xúc trong dư luận như: ông tiến sĩ đánh mẹ rồi đuổi mẹ ra đường; những đứa con hợp lực cùng đẩy bố ốm ra vỉa hè để tranh chấp ngôi nhà; rồi vợ chồng cùng con trai đánh gãy cổ bố, con cái xỉ vả chửi bới bố mẹ… Một số gia đình vì đồng tiền mà sống thiếu nhân cách, có thể vùi dập nhau không thương tiếc. Nhiều bậc cha mẹ không quan tâm giáo dục con cái, mặc cho chúng muốn làm gì thì làm. Có trường hợp, hàng tuần con cái cách tính sinh con trai không nhìn thấy cha mẹ, chỉ vì cha mẹ chúng còn mải làm ăn, kiếm tiền. Tình trạng vợ chồng không chung thủy, cha mẹ ly thân, ly hôn làm con cái chán nản, cảm thấy mình bị bỏ rơi, mặc cảm về gia đình gia tăng…
Sống trong những môi trường như vậy, trẻ không thể phát triển lành mạnh về mọi mặt. Trao đổi vấn đề này với ông Nguyễn Trọng An - Nguyên Phó Cục trưởng Cục Bảo vệ chăm sóc trẻ em (Bộ LĐTBXH), ông cho rằng, hình như nền giáo dục hiện nay chưa thực sự hướng tới việc phát triển con người có nhân cách toàn diện, nhân bản, có văn hóa. Bên cạnh đó, vấn đề giáo dục truyền thống đạo đức gia đình hoặc thấm nhuần đạo lý, luân thường của xã hội, cá nhân bị coi nhẹ; vấn đề gia giáo, dòng tộc của gia đình Việt Nam cũng đang bị xuống cấp. Do vậy, đã xảy những hành động đi ngược lại với truyền thống đạo lý của con người Việt Nam và làm “lung lay niềm tin” của chúng ta về ý nghĩa của câu thành ngữ “Trẻ cậy cha, già cậy con”.
Theo ông An, câu thành ngữ sinh con theo ý muốn trên vẫn đúng và sẽ mãi đúng nếu mỗi cá nhân đều quan tâm đến giáo dục gia đình, trong khi chờ đợi một sự cải cách toàn diện của nền giáo dục quốc dân. Xã hội truyền thống của người Việt Nam từ xưa đến nay đều nêu cao đạo lý cao cả trong gia đình, nên ngày nay cần đặc biệt chú trọng giáo dục văn hóa gia đình. Không nhất thiết phải dòng dõi con ông, cháu cha, mà trong mọi gia đình bình thường, chỉ cần thấm đẫm tinh thần nhân văn trong đời sống, thì con cháu của họ có thể đứng bên ngoài những tục lụy, không bị dây bẩn bởi những tệ nạn ngoài xã hội.Vì thế, các bậc ông bà, cha mẹ, bản thân mỗi người hãy nêu cao luân lý cá nhân, dạy đạo đức cho trẻ, nêu gương tốt cho con cái và xây dựng một gia đình có văn hóa theo đúng nghĩa của nó. gia đình là cội nguồn của tình thương; văn hóa, nhân cách của con người cũng bắt nguồn từ gia đình. Ở đó, lớp trẻ sẻ thấy tấm gương sáng từ chính cha mẹ và một nền tảng giáo dục gia đình nghiêm ngặt.
Có thể kiểm chứng điều này qua câu chuyện sau. Cả nhà đã chuẩn bị sẵn sinh con trai cho ngày sinh nhật của con gái tròn 15 tuổi. Nhưng em yêu cầu mẹ “Không để ông nội già nua ra dự lễ vì em mời nhiều bạn bè tới. Ông lẩm cẩm sẽ làm mất vui không khí ngày lễ trang trọng”. Thế là 5 giờ chiều hôm đó, bà mẹ đã nói với con phải hoãn buổi sinh nhật lại vì “Ông nội mệt không dự được”. Bà quyết định hoãn để giáo dục nó, khi ở nó sớm xuất hiện thói ích kỉ, vô ơn. Đây là một kinh nghiệm quý giá về nhiều mặt trong việc dạy dỗ trẻ thành người lương thiện, nhân văn.
Cũng bàn về gia đình, GS.TS Ngô Đức Thịnh khẳng định: “Sự chuyển đổi của gia đình từ truyền thống sang hiện đại là tất yếu, nhưng không thể nhân danh gia đình hiện đại mà lãng quên những giá trị tốt đẹp của gia đình Việt Nam truyền thống, đã được lưu giữ và chuyển giao qua bao thế hệ. Những ai không nhận thức được các giá trị của sinh con theo y muon gia đình “đến hiện đại từ truyền thống’, thì chắc chắn hạnh phúc khó có thể lưu lại trong gia đình của họ”.
Thùy Dương/Tạp chí Gia đình và Trẻ em
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét